شور و شعور میهن پرستی در اخراجی های ۲

نویسنده : علی رضا قره باغی

اخراجی ها همچنان می فروشد. فیلم سینمایی اخراجی های2 ، آخرین ساخته مسعود ده نمکی به میزان فروشی خیره کننده دست یافته است و یک جا همه رکورد های تاریخ سینمای ایران را از آن خود کرده است. اخراجی های 2 با فروشی بیش از ۷ میلیارد تومان ، با احتساب قیمت بلیت سینما 2 هزار تومان ، تا کنون بیش از سه و نیم ملیون نفر بیننده داشته است که در نوع خود بی نظیر است و از این حیث گام مهم و مؤثری در رونق مجدد سینمای ایران که سال های رکود را می گذراند ، برداشته است و روحی تازه در کالبد سینمای ایران دمیده است.

در طی مدتی که از اکران این فیلم می گذرد ، نقد ها و انتقاد ها و بررسی های بسیاری گاه موشکافانه و دقیق و گاه سطحی و کوته فکرانه انجام شده است. منتقدین سینمایی ، اجتماعی و حتی سیاسی هر یک به اقتضای دیدگاه خود نقدی بر این ساخته نوشته و منتشر کرده اند و هر یک از دریچه نگاه خود به جنبه ای از این فیلم پرداخته اند. این نوشتار نیز چنین قصدی دارد و می کوشد از دریچه « عشق به میهن » به اخراجی های 2 بنگرد.

آنچه در سرتاسر اخراجی های 2 مورد توجه و تأکید است که البته در اخراجی های 1 نیز به ظرافت بدان پرداخته شده بود ، جان فشانی در راه گرانمایه میهنمان ، ایران عزیز است که ده نمکی انصافاً بسیار زیبا بدان پرداخته است. بیان و یادآوری این نکته که در هشت سال دفاع مقدس ، همه آحاد مردم ، از هر طیف و گروه و حزب و آیین و طبقه اجتماعی ، در جبهه های جنگ و در پاسداشت کیان و شرف و عزت این سرزمین ، حضور داشتند ، بسیار ارزشمند است. ایرانیان در هشت سال دفاع مقدس به دشمنان و بدخواهان آموختند در پاسداشت و حفاظت از این سرزمین ، جان فشانی کمترین کاری است که می کنند و در این رهگذر ، همه با هم یکی و همدل اند. فقیر یا غنی ، مسلمان یا غیر مسلمان، تحصیلکرده یا بی سواد و ... نمی شناسند و از هر منش و طیف اجتماعی و از هر قومیت که باشند دوشادوش یکدیگر در برابر دشمن می جنگند و تنها چیزی که ارزشمند است ، نام مقدس ایران است.

خشم پانترکیسم از اخراجی های 2

روز های نخست اکران اخراجی های 2 ، بیانیه ای از سوی سران و سیاست گذاران پانترکیسم در ایران ، در محافل خصوصی پانترکیستی تحت مضمون « تحریم می کنیم » صادر شد و بلافاصله در تارنگار ها و پایگاه های اینترنتی آنان بازتاب یافت. بهانه کودکانه و تکراری آنان « توهین به ملت تورک در اخراجی های 2 » بود. من هنوز فلیم را ندیده بودم اما می توانستم حدس بزنم که برآشفتگی آنها ناشی از چیست. احتمالاً بازی نغز و شیرین بازیگران آذری به ویژه استاد اکبر عبدی ، با گویش آذری که موجب نقش بستن لبخندی بر لبان بیننده می شود ، مستمسک بهانه جویی پانترکیسم و سیاست های اغفال گرانه ی آنان شده بود. اما هنگامی که اخراجی های 2 را دیدم ، بیش از پیش دلیل خشم و ناراحتی پانترکیسم را دریافتم. اخراجی های 2 همه آن چیزی است که پانترکیسم از ان وحشت دارد یعنی « عشق به میهن ». آن هم فیلمی با این مضمون که توسط یک آذربایجانی نوشته و ساخته شده باشد. و چه بهانه ای جز ادعای پوسیده و نخ نما شده ی « توهین به ملت تورک » که بتوانند تحت لوای آن طرفداران خود را دلخوش کنند. البته دیگر کیست که نداند پانترکیسم جوانان آذری را نادان و جاهل می خواهد تا بتواند چنین ادعاهایی را به خورد آنان دهد. اما خود می دانند که این گونه ادعا ها بیشتر موجب خنده است تا تأمل. دیگر کیست که این بهانه جویی های خسته کننده را نشناسد و بر کوته فکری پانترکیسم تأسف نخورد ؟

پانترکیسم که همه توان و انرژی خود را بر اغفال و تحریک احساسات نسل جوان آذربایجان متمرکز کرده است ، می کوشد از مقوله ی بازی هنرپیشگان آذری در فیلم ها و مجموعه های تلویزیونی سو استفاده کرده و این امر را توهین به آذری زبانان قلمداد کند. البته گاه رفتارهای خطایی از سوی برخی کارگردانان و نویسندگان روی می دهد که از اساس هدف آنان توهین به شهرستانی هاست. آنان به دلیل نگاه پر از غرور و خودپرستی که ناشی از فساد در اندیشه یشان است دچار این خطای نابخشودنی می گردند که دراین میان گاه به اقوام ایرانی نیز اهانت می کنند. این امر نه تنها مورد تأیید میهن پرستان نیست که همواره کوشیده اند با این گونه رفتارهای ناشایست به شدت مبارزه کنند.

اما در اخراجی های 2 بازی دلنشین هنرپیشگان آذری به ویژه استاد اکبر عبدی نه تنها فاقد هر گونه توهین و اهانتی به آذری زبانان است که احساسی سرشار از عشق و احترام به همه اقوام ایرانی در مخاطب ایجاد می کند. پانترکیسم خود بهتر و پیشتر از هر کس می داند این تنها بهانه آنان برای تحریم اخراجی های 2 در نگاه آذری زبانان حرفی بیهوده و یاوه ای بیش نیست.  

البته این همه ماجرا نیست . خشم و ناراحتی پانترکیسم از اخراجی های 2 ریشه در جای دیگری دارد.

توجه به حضور ارامنه در دفاع مقدس :

شاید تمام اخراجی های 1و2 را بتوان در یک جمله خلاصه کرد. « این سرزمین از آن همه است و همه ایرانیان در دفاع از کیان آن سهم و نقش داشته و دارند. » آنجا که تمامیت ارضی کشور مورد تعرض قرار گیرد دیگر حزب و جریان و گروه و دین و مذهب و قومیت و طبقه اجتماعی و ... رنگ می بازد و تنها یک چیز پررنگ می شود : ایران. حضور اقلیت های مذهبی در جبهه های دفاع مقدس گواه این مدعاست که این موضوع در اخراجی های 2 به خوبی مورد توجه قرار گرفته است. اما پانترک ها که کینه ورزی با ارامنه یکی از اصول اساسی و سیاست گذاری شده یشان است از یادآوری این نکته بسی خشمگین و عصبانی است. آنان که همبستگی میان ایرانیان و ارمنه را به خوبی احساس کرده اند از بیان حضور ارامنه در جبهه های دفاع مقدس در اخراجی های 2 به شدت از دست مسعود ده نمکی  آزرده اند.

همنوایی بینندگان با نواختن سیلی به گوش منافق :

یکی از لحضات تماشایی و شور انگیز اخراجی های 2 ، لحظه ای است که دختر جوان که مورد اغفال فردی منافق قرار گرفته است ، عشق به میهن را فراتر از هر دوست داشتنی احساس می کند و خیانت به میهن و هم میهنان را بر نمی تابد و بر گوش منافق سیلی محکمی می نوازد. اما نکته جالب توجه همراهی حضار با دختر جوان با موجی از تشویق هاست که این عمل وی را می ستایند. حتم دارم پانترکیست ها شدت این سیلی و چه بسا قدرتمندتر و دردناکتر از این را بر گوش خود احساس می کرده اند. پانترکیسم امروز احساسات میهن پرستانه ایرانیان را قدرتمندتر از هر زمان دیگری یافته است و رویاهای خود را بیش از پیش نقش بر آب می بیند.

از گفته آقای محسن رضایی که در راستای همین موضوع بیان داشتند که : مردم ما همان مردم سی سال پیش اند وام می گیرم. به راستی که مردم ما همان مردم اند بلکه بسی آگاهتر و هوشیارتر . ایرانیان هیچ گاه خیانت به میهن را تحمل نمی کنند و از خیانت های برخی جریان های بدخواه منطقه ای و فرامنطقه ای آگاهند و در پاسداری از این آب و خاک همه توان و نیروی اندیشه خود را به خدمت می گیرند.  شاید اقدامات جوانان میهن پرست در پاسداشت نام خلیج فارس در سال های اخیر بهترین شاهد این ادعا باشد.

ای ایران :

خوش سلیقگی مسعود ده نمکی در انتخاب میهنی ترین سرود جهان یعنی « ای ایران » به عنوان حسن ختام اخراجی های 2 ستودنی است. از آنجا که سرود ای ایران همواره شور انگیز و تأثیرگذار است و بر دل ایرانیان می نشیند و شوری از عشق به میهن در جان ایرانیان می افکند همواره مورد خشم و غضب پانترکیسم بوده است. کینه و نفرت پانترکیسم از « ای ایران » البته قابل فهم است زیرا که همین چند دقیقه سرود کافی است تا پانترکیسم مرگ خود را احساس کند.

زمزمه و همخوانی سرود « ای ایران » توسط حضار در سالن های سینما تحسین برانگیز بود. لازم به یادآوری است بیش از سه و نیم ملیون نفر تا کنون اخراجی های 2 را در سالن های سینما در سراسر ایران دیده اند و البته پیش بینی می شود پس از اتمام اکران عمومی فیلم و با عرضه نسخه ی لوح فشرده ی آن که شاید با لحظاتی از پشت صحنه های فیلم نیز همراه باشد ، شمار بینندگان آن از چند ده ملیون نفر تجاوز کند و در آن صورت می توان تجسم کرد که پانترکیست ها چه احساسی دارند و می توان به آنان حق داد که از اخراجی های 2 متنفر و خشمگین باشند و آن را تحریم کنند. تحریمی که البته کسی وقعی بر آن ننهاد و همگان آن را به سخره گرفتند.